ChatGPT vertaalt goed genoeg om te zien wat er staat en om een bruikbare eerste versie te maken, en niet goed genoeg om ongecontroleerd te publiceren. De kwaliteit hangt vooral af van wat je meegeeft aan context, doelgroep en vaktermen.
Vertalen kan op twee manieren: via de aparte vertaalpagina die OpenAI in januari 2026 lanceerde, of in een gewoon gesprek. De twee routes lossen verschillende problemen op.
Waar het misgaat, gaat het op vier voorspelbare plekken mis: vaktermen in de verkeerde betekenis, terminologie die door een lange tekst heen verschuift, zelfverzekerd opgeschreven fouten en wegzakkende stijl. Die patronen verklaren ook waarin ChatGPT verschilt van een vertaalmachine als DeepL.
Onderaan dit artikel staat welke vier instructies de vertaling aantoonbaar beter maken, en waar de grens ligt waarachter je beter een vertaler inschakelt.
Hoe vertaal je een tekst met ChatGPT?
Vertalen met ChatGPT kan via twee routes: de aparte vertaalpagina en een gewoon gesprek. De vertaalpagina is sneller voor losse teksten, het gesprek is sterker zodra je wilt bijsturen of met een langer document werkt.
Wat is de vertaalpagina van ChatGPT?
De vertaalpagina van ChatGPT staat op chatgpt.com/translate en werkt als een gewone vertaaltool. Volgens vakmedium Slator lanceerde OpenAI de pagina op 15 januari 2026. Op de pagina zelf noemt OpenAI ondersteuning voor meer dan veertig talen.
Je plakt de tekst, spreekt hem in of maakt er een foto van; het model herkent de brontaal en jij kiest de doeltaal. Het verschil met een klassieke vertaalmachine zit in de voorinstellingen: je kunt de vertaling zakelijker laten klinken, vloeiender maken, richten op een academisch publiek of laten vereenvoudigen alsof je het aan een kind uitlegt.
Voor een losse alinea, een e-mail of een productbeschrijving is dit de snelste route. Er is geen prompt nodig, want de instructies zitten al in de knoppen.
Wanneer vertaal je beter in een ChatGPT-gesprek?
In een ChatGPT-gesprek vertaal je beter zodra je de uitkomst wilt bijsturen, een vaste woordenlijst wilt afdwingen of een tekst zo lang is dat hij in blokken moet. Je plakt de tekst dan met een instructie erboven.
Die route kost meer moeite en levert meer controle op, want je bepaalt zelf de toon, de vaktermen en de omgang met twijfelgevallen.
Hoe goed vertaalt ChatGPT?
ChatGPT vertaalt op zinsniveau vaak vloeiender dan een klassieke vertaalmachine, omdat het register en doelgroep meeweegt in plaats van alleen woorden om te zetten. Een Engelse passieve constructie wordt in het Nederlands vaker actief, wat precies het punt is waarop machinevertalingen doorgaans stroef blijven.
Op documentniveau verandert dat beeld. Hoe langer de tekst, hoe groter de kans dat terminologie en toon gaan schuiven, omdat het model per stuk werkt en niet met een vertaalgeheugen dat eerdere keuzes vasthoudt.
In mijn eigen werk met beide modellen verliest Claude minder context bij lange documenten dan ChatGPT, en dat verschil merk je juist bij vertaalwerk van enige omvang.
De eerlijke samenvatting: voor begrijpen, voorbereiden en intern gebruik is de kwaliteit ruim voldoende. Voor tekst die onder jouw naam naar buiten gaat, is de vertaling een concept en geen eindproduct.
Waar gaat het mis bij vertalen met ChatGPT?
Bij vertalen met ChatGPT gaan vier dingen structureel mis, en ze zijn alle vier te herkennen zodra je weet waar je op let.
Het eerste is de vakterm in de verkeerde betekenis. Het Nederlandse woord termijn wordt in een betalingscontext instalment en in een planningscontext deadline, en een model dat de context niet meekrijgt, kiest de vorm die statistisch het vaakst voorkomt in plaats van de vorm die in jouw document klopt.
Het tweede is verschuivende terminologie. Vertaal je een handleiding van vijftien pagina’s in blokken, dan heet hetzelfde onderdeel halverwege ineens anders, omdat er geen woordenlijst is die de keuze vasthoudt.
Het derde is zelfverzekerd opgeschreven onzin. Namen van instanties, wetsartikelen en citaten worden soms aangepast naar iets dat in de doeltaal plausibel klinkt, en dat verschijnsel heet AI hallucinatie. Bij vertaalwerk is het lastiger te zien dan bij gewone tekst, want de zin loopt gewoon.
Het vierde is stijldrift. Over een langere sessie zakt de toon terug naar het gemiddelde, dus de zakelijke instructie uit je eerste bericht werkt in bericht twaalf minder door dan in bericht twee.
Wat is het verschil tussen ChatGPT en DeepL?
ChatGPT en DeepL verschillen in wat ze zijn. DeepL is een vertaalmachine die een tekst omzet, ChatGPT is een taalmodel dat je een opdracht geeft en dat je kunt bijsturen.
Dat verschil bepaalt waar elk het sterkst is. Een vertaalmachine levert een voorspelbaar, consistent resultaat en werkt met terminologielijsten en vertaalgeheugens, wat bij herhalend werk zoals productcatalogi zwaar telt. Een taalmodel levert een aanpasbaar resultaat en wint zodra toon, doelgroep of een lastige passage om overleg vragen.
Hoe krijg je een betere vertaling uit ChatGPT?
Een betere vertaling uit ChatGPT krijg je met vier instructies, en geen ervan kost meer dan een halve minuut.
Benoem eerst de doelgroep en het register. Een vertaling voor een Vlaamse klant leest anders dan een vertaling voor een Amerikaanse inkoper, en een model dat dat niet meekrijgt, kiest een neutraal midden dat bij niemand goed landt.
Geef daarna een woordenlijst mee. Tien tot twintig vaktermen met hun vaste vertaling erachter, boven de tekst geplakt, lost het grootste deel van de terminologieproblemen in één keer op. Zo’n woordenlijst is de handmatige versie van wat een vertaalbureau een term base noemt.
Werk vervolgens in blokken en herhaal de instructie per blok. Een alinea of twee per keer, met de woordenlijst erbij, houdt de kwaliteit stabieler dan vijf pagina’s in één beurt.
Vraag bij lastige passages om twee varianten, en laat de vertaling terugvertalen naar de brontaal wanneer de inzet hoog is. Wijkt de terugvertaling af van je origineel, dan zit daar je fout.
Wanneer schakel je beter een vertaler in?
Vertalen met ChatGPT stopt waar de gevolgen van een fout groter zijn dan de tijdwinst. De grens is geen principekwestie maar een risicoafweging, en die valt in vier gevallen hetzelfde uit.
Beëdigde vertalingen vallen erbuiten, want daar is een certificering nodig die geen model kan afgeven. Juridische en medische teksten vallen erbuiten, want daar verandert één verkeerd gekozen term de betekenis en de aansprakelijkheid. Marketingteksten met harde claims vallen erbuiten, omdat een claim die in de brontaal klopt in de doeltaal juridisch anders kan liggen. En literaire of humoristische tekst vraagt om een vertaler, want rijm, ritme en woordspeling overleven een directe vertaling zelden.
Buiten die vier is het geen of-vraag maar een volgorde-vraag. Een vertaler die nabewerkt wat een model heeft voorbereid, levert sneller hetzelfde resultaat, en dat is inmiddels een groot deel van het vertaalvak.
Menselijke eindredactie is in mijn eigen werkwijze geen optionele stap maar onderdeel van de workflow, en bij vertaalwerk geldt dat dubbel: je controleert een tekst in een taal die je per definitie minder goed beheerst dan de brontaal.
Let daarnaast op wat je plakt. Een cliëntdossier of een offerte in een privé-account is iets anders dan dezelfde tekst in een zakelijke omgeving.
Wat betekent vertalen met ChatGPT voor je werk?
Vertalen met ChatGPT verandert drie dingen aan hoe vertaalwerk op kantoor loopt. Het eerste is de drempel: een eerste versie van een Engelse offerte of een Duitse productpagina kost nu minuten in plaats van een externe opdracht, wat betekent dat er meer vertaald wordt en niet minder.
Het tweede is de controlestap. Context, vaktermen en toon zijn geen extraatjes maar de instructies die bepalen of de uitkomst bruikbaar is, en de vier faalpatronen hierboven zijn precies waar de controle op gericht hoort te zijn.
Het derde is de afspraak binnen het team. Wie dit zonder afspraak laat lopen, krijgt vertalingen van wisselende kwaliteit in klantcommunicatie, met een terminologie die per medewerker verschilt. Een vastgelegde werkwijze voorkomt dat, en die hoort thuis in hetzelfde kader als de rest van het ChatGPT zakelijk gebruiken.
Ik kijk naar AI-taaloutput met steeds dezelfde vraag: kan dit onder mijn eigen naam naar buiten. Bij vertalingen is het antwoord steeds vaker ja, en nog steeds nooit zonder dat iemand ernaar heeft gekeken. De ChatGPT e-learning van LearnLLM behandelt die werkwijze in je eigen tempo, met een certificaat na afronding.
