AI agents zijn software die een taak krijgt en zelf de stappen kiest om die af te ronden, met toegang tot programma’s als je mail, agenda of documentmap. Waar een chatprogramma een antwoord geeft, voert een agent het werk uit.
Daarmee verschilt een AI agent van een chatbot en van een vaste automatisering, die een vooraf getekend pad volgt. Welke vorm past, hangt af van hoe voorspelbaar de taak is.
Voor een kantoor zit de waarde vooral in voorbereidend werk: stukken verzamelen, gegevens overnemen, een concept klaarzetten. De bekendste agents zitten al in software die kantoren gebruiken, zoals ChatGPT, Claude en Microsoft 365.
Een agent maakt dezelfde fouten als het taalmodel waarop hij draait, maar voert ze ook uit. Daarom zijn twee vragen net zo belangrijk als de uitleg zelf: waar hoort de controle, en welke regels gelden er als de agent zelf handelt?
Wat is een AI agent?
Een AI agent is software die een doel meekrijgt, zelf bepaalt welke stappen daarvoor nodig zijn en die stappen uitvoert in andere programma’s, waarna hij het resultaat beoordeelt en zo nodig bijstuurt. Binnen de agent levert het taalmodel de redeneerstap en voeren de koppelingen de handeling uit.
Drie kenmerken maken software tot een agent. Een agent werkt naar een doel toe in plaats van op één losse vraag te reageren. Daarbij kiest de agent zelf de volgende stap en gebruikt hij tools zoals een mailbox, een agenda, een documentmap of een boekhoudpakket.
De term intelligent agent is ouder dan de huidige taalmodellen. In de AI-wetenschap staat de term al decennia voor elk systeem dat zijn omgeving waarneemt en daarop reageert, bijvoorbeeld een thermostaat of een zoekalgoritme. Wat nu een AI-agent heet, is de versie waarin een taalmodel die waarneming en de keuze voor de volgende stap verzorgt.
Hoe werkt een AI agent?
Een AI agent werkt in een lus: plannen, een stap uitvoeren, het resultaat bekijken en het plan bijstellen, tot het doel is bereikt of de agent vastloopt. Elke ronde gaat de tussenstand opnieuw naar het taalmodel, dat de volgende stap voorstelt.
Vier onderdelen maken die lus mogelijk. Het taalmodel bepaalt op basis van patronen welke stap logisch volgt, en de tools en koppelingen voeren die stap uit. Het geheugen houdt bij wat er al gedaan is, en de instructies leggen vast wat de agent wel en niet mag.
Koppelingen lopen steeds vaker via MCP (Model Context Protocol), een open standaard die oorspronkelijk van Anthropic komt en waarmee AI-toepassingen andere software aanspreken. Dezelfde agent werkt daardoor met je mail, je dossiermap en je boekhoudpakket, zonder aparte koppeling voor elke combinatie.
Een inkomende factuur laat zien hoe die lus in de praktijk loopt. De agent leest de pdf, zoekt de leverancier op in de administratie, legt het bedrag naast de inkooporder en zet een conceptboeking klaar. Klopt er iets niet, dan volgt een andere route, bijvoorbeeld een vraag aan de medewerker die de order heeft geplaatst.
Wat is het verschil tussen een AI agent en een chatbot?
Het verschil tussen een AI agent en een chatbot zit in wat er na je vraag gebeurt: een chatbot geeft een antwoord, een agent voert een taak uit. Een AI chatbot helpt je een mail te formuleren, terwijl een agent het adres opzoekt, de mail verstuurt en de afspraak in je agenda zet.
Neem het verzoek om een overleg met een klant over de jaarstukken te plannen. Een chatbot schrijft een conceptuitnodiging die je zelf verstuurt. Een agent bekijkt beide agenda’s, stelt tijden voor, verstuurt de uitnodiging en verwerkt het antwoord.
De grens vervaagt, want chatprogramma’s als ChatGPT en Claude hebben inmiddels agentfuncties. Daarmee draait de keuze minder om het programma en meer om wat je het laat doen: een antwoord geven of een handeling uitvoeren.
Wat is het verschil tussen een AI agent en een vaste automatisering?
Een AI agent verschilt van een vaste automatisering doordat hij zelf het pad kiest. Een vaste automatisering volgt een vooraf getekend pad, zoals de regel dat een mail met bijlage altijd in dezelfde map belandt. Agents passen daarmee in het bredere verschil tussen AI en automatisering, waarbij automatisering regels uitvoert en AI patronen herkent.
Dezelfde taak met facturen werkt als vaste automatisering met regels: leverancier A gaat altijd naar dezelfde grootboekrekening, een bedrag boven een grens gaat ter goedkeuring naar de partner. Zo’n regel is sneller, goedkoper per handeling en makkelijker te controleren, zolang de facturen er steeds hetzelfde uitzien.
Een agent loont pas waar zulke regels tekortschieten, bij wisselende documenten, vrije tekst in mails of uitzonderingen die je niet vooraf kunt opschrijven. Voor voorspelbaar werk is een vaste automatisering de betere keuze, en veel goede oplossingen combineren beide: vaste regels voor de standaard, een agent voor de uitzondering.
Welke soorten AI agents zijn er?
De vakliteratuur kent vijf klassieke soorten AI agents, maar voor een kantoor is een indeling naar plek van gebruik bruikbaarder. De klassieke reeks begint bij de eenvoudige reflexagent, die op een vaste prikkel reageert. Daarna volgen de modelgebaseerde, de doelgerichte en de nutsgerichte agent, en de reeks eindigt bij de lerende agent, die zijn gedrag aanpast aan eerdere uitkomsten.
In de dagelijkse praktijk van een kantoor kom je drie vormen tegen.
- Een agent in je chatprogramma, zoals ChatGPT of Claude, die op jouw verzoek een taak uitvoert terwijl je meekijkt.
- Een agent in een automatiseringstool, zoals n8n, Zapier, Power Automate of Copilot Studio, die op de achtergrond draait binnen een workflow die jij hebt ingericht.
- Een zelf gebouwde agent met een eigen koppeling op een taalmodel, voor een taak die geen standaardtool dekt.
Meerdere agents werken soms samen in een multi-agentsysteem, waarbij elke agent een deeltaak heeft. Voor de meeste kantoren is dat een stap te ver zolang één agent op één proces nog niet betrouwbaar loopt.
Wat zijn voorbeelden van AI agents?
De bekendste voorbeelden van AI agents zitten in software die kantoren al gebruiken. OpenAI lanceerde in juli 2026 ChatGPT Work, de opvolger van ChatGPT agent mode, die zelfstandig websites bezocht, formulieren invulde en gegevens verzamelde.
Bij Anthropic voert Claude Cowork taken uit met de bestanden en mappen die je deelt, zoals een rommelige map ordenen of verspreide notities bundelen tot één rapport. Volgens Anthropic is Cowork niet bedoeld voor gereguleerde werkzaamheden, omdat de activiteit niet in de auditlogs terechtkomt. Voor een notaris- of accountantskantoor weegt dat zwaarder dan het gemak.
Microsoft 365 Copilot heeft ingebouwde agents voor onder meer onderzoek en data-analyse, en met Copilot Studio richt je zelf een agent in binnen Microsoft 365. In n8n en Zapier zet je een agent als stap in een workflow, met toegang tot precies de koppelingen die je hem geeft.
Wat kan er misgaan met een AI agent?
Met een AI agent kan hetzelfde misgaan als met een taalmodel, met als verschil dat de agent de fout ook uitvoert. Een verzonnen factuurnummer staat dan niet in een chatvenster, maar in je administratie.
Drie risico’s springen eruit. De agent zet onjuiste gegevens door naar een systeem, of voert een verkeerde actie uit die het kantoor verlaat, zoals een mail aan de verkeerde cliënt. Het derde risico is toegang tot meer data dan de taak vraagt.
Daar komt prompt injection bij: verborgen instructies in een webpagina, mail of document die de agent als opdracht oppakt. Een agent die je inbox leest, voert zo in het slechtste geval een instructie van een buitenstaander uit.
Waar hoort de controlestap bij een AI agent?
De controlestap bij een AI agent hoort vóór elke actie die je niet kunt terugdraaien of die het kantoor verlaat, niet achteraf. Een agent mag voorbereiden: stukken verzamelen, een concept schrijven, een boeking klaarzetten. Versturen, betalen en definitief vastleggen keurt een medewerker goed.
Bij de bank werkte ik onder meer op de fraudeafdeling, waar alles via het vier-ogen-principe liep, en dat principe pas ik toe in al mijn AI-workflows. Bij een agent vormt de agent het eerste paar ogen en een medewerker het tweede, vlak vóór de handeling.
Wat er gebeurt zonder die stap, heb ik zelf meegemaakt. Ik had een volledig automatische content engine die artikelen schreef en plaatste, en de kwaliteit was slecht. Nu schrijf ik met Claude en lees ik zelf, alleen het plaatsen gaat nog automatisch.
Leg de controle daarom vast in de inrichting van de agent. Veel tools hebben een instelling die om bevestiging vraagt bij risicovolle acties. Zet die aan, geef de agent alleen toegang tot de mappen en systemen die de taak vraagt, en laat hem bijhouden wat hij doet.
Welke regels gelden er als een AI agent zelf handelt?
Een AI agent die zelf handelt, valt onder de AI-verordening (AI Act) en de AVG, en bij gereglementeerde beroepen ook onder de eigen beroepsregels. Welke verplichtingen bij jou liggen, hangt af van je rol: de meeste kantoren zijn gebruiksverantwoordelijke van een agent die een leverancier aanbiedt, niet de aanbieder zelf.
Artikel 50 van de AI-verordening is een transparantieplicht, geen meldplicht, en geldt sinds 2 augustus 2026. Wie rechtstreeks met een AI-systeem communiceert, moet weten dat het AI is, tenzij dat al duidelijk is. Die plicht ligt formeel bij de aanbieder, dus vraag je leverancier hoe dat geregeld is.
Een agent configureren maakt je geen aanbieder. Wie zelf een AI-systeem bouwt en onder eigen naam in gebruik stelt, ook intern, kan dat wel worden.
Een agent voor een toepassing uit bijlage III van de verordening, zoals het selecteren van sollicitanten, is in de regel een AI-systeem met een hoog risico. De verplichtingen daarvoor gelden per 2 december 2027. Een kantoor dat zijn AI Act compliance op orde wil hebben, begint daarom met een overzicht van welke agent welke taak doet en in welke risicocategorie die taak valt.
De AVG telt mee zodra een agent persoonsgegevens verwerkt, en vrijwel elke agent die mail of dossiers leest, doet dat. Artikel 22 AVG geeft mensen het recht om niet te worden onderworpen aan een besluit dat uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berust en hen in aanmerkelijke mate treft. Een afgewezen aanvraag zonder menselijke beoordeling is daar een voorbeeld van.
Een agent die gegevens naar een externe dienst stuurt zonder grondslag en afspraken met de verwerker, werkt in strijd met de AVG.
Voor notarissen en accountants komt daar de geheimhoudingsplicht bij. Een agent die dossierstukken naar een AI-dienst stuurt, moet passen binnen artikel 22 van de Wet op het notarisambt of binnen de beroepsregels van de NBA.
Is ChatGPT een AI agent?
Nee, ChatGPT is in de basis geen AI agent, omdat ChatGPT standaard antwoorden geeft in plaats van taken uit te voeren. Met ChatGPT Work heeft ChatGPT wel een agentfunctie gekregen, die zelfstandig meerdere stappen zet in websites, bestanden en gekoppelde apps.
Is agentic AI hetzelfde als een AI agent?
Nee, agentic AI is niet hetzelfde als een AI agent, want agentic AI beschrijft een eigenschap: AI die zelfstandig meerdere stappen zet richting een doel. Een AI agent is de concrete software waarin die eigenschap zit, en een systeem van meerdere samenwerkende agents valt ook onder agentic AI.
Kan een AI agent een medewerker vervangen?
Nee, een AI agent kan geen medewerker vervangen, omdat een agent taken overneemt en geen verantwoordelijkheid. Een agent bereidt werk voor en voert afgebakende stappen uit, maar wie het resultaat ondertekent, verstuurt of aan een cliënt uitlegt, blijft een mens.
Wat verandert, is de verdeling van het werk: minder overtypen en zoeken, meer beoordelen. Medewerkers moeten de output van een agent daarom kritisch kunnen lezen, en die vaardigheid moet een kantoor zelf organiseren.
Wat kan een AI agent voor jouw kantoor doen?
Een AI agent neemt op kantoor vooral het voorbereidende werk over dat veel tijd kost maar weinig vakkennis vraagt. Welke taak zich daar het best voor leent, verschilt per type kantoor.
Wat kan een AI agent doen voor een accountantskantoor?
Voor een accountantskantoor kan een AI agent facturen en bankafschriften lezen en conceptboekingen klaarzetten in het boekhoudpakket. De medewerker keurt elke boeking goed voordat die definitief wordt. De agent werkt alleen met data waarvoor afspraken met de verwerker liggen, binnen de geheimhoudingsplicht uit de NBA-beroepsregels.
Wat kan een AI agent doen voor een notariskantoor?
Voor een notariskantoor kan een AI agent dossierstukken verzamelen en een overzicht maken van wat er voor een akte nog ontbreekt. De agent stuurt niets naar cliënten, en de geheimhoudingsplicht uit artikel 22 Wna en de KNB AI-weegschaal bepalen welke stukken de agent überhaupt mag zien.
Wat kan een AI agent doen voor een marketingbureau?
Voor een marketingbureau kan een AI agent de maandrapportage voorbereiden door cijfers uit Search Console en de analysetool op te halen en in een vast format te zetten. De duiding, en wat het bureau de klant adviseert, blijft het werk van de specialist.
Hoe begin je met een AI agent op kantoor?
Begin met een AI agent op kantoor door één taak te kiezen die vaak terugkomt, waarvan je de uitkomst makkelijk kunt controleren en waarbij de agent alleen voorbereidt. Pas als die taak een paar weken betrouwbaar loopt, geef je de agent meer stappen of een tweede proces.
Wie die inrichting liever niet zelf doet, kan processen automatiseren met AI via een afgebakende automatisering voor één werkproces, tegen een vaste prijs. De controlestap staat dan op de plek waar het werk het kantoor verlaat.
Wil je bespreken welke taak op jouw kantoor geschikt is voor AI agents? Plan een kennismaking van dertig minuten via Teams.
