Een samenvatting maken met AI doe je door een document in een chatbot zoals Claude, ChatGPT of Gemini te zetten en erbij te vertellen voor wie de samenvatting is. Samenvatten hoort bij de AI-toepassingen die je dagelijks inzet, op voorwaarde dat je het resultaat naast de bron legt.
De keuze voor een tool is minder bepalend dan de opdracht. Lengte, lezer en focusvraag beslissen of je een bruikbaar overzicht krijgt of een gladde opsomming van de eerste pagina’s.
Een AI-samenvatting klinkt overtuigend, ook wanneer een cijfer of een uitzondering niet klopt. Controle op cijfers, namen en conclusies is daarom een vaste stap, net als de vraag welke documenten je in een AI-tool zet.
Gescande pagina’s, tabellen en zeer lange documenten vragen een aangepaste aanpak, omdat informatie daar ongemerkt wegvalt.
Hoe maak je een samenvatting met AI?
Om een samenvatting met AI te maken, doorloop je vier stappen: bron klaarzetten, opdracht geven, resultaat lezen en terugleggen naar de bron. Elke stap vangt een ander soort fout af.
Zet eerst het volledige document in de chat, als upload of als geplakte tekst. Een samenvatting van een fragment mist de context van de rest, en het model meldt meestal niet uit zichzelf dat er iets ontbreekt.
Geef daarna in één bericht het doel, de lezer en de gewenste vorm op. Een kale opdracht als “vat samen” levert een algemene tekst op die zelden past bij wat je ermee wilt doen. Lees het resultaat ten slotte naast het origineel.
Welke AI-tool gebruik je om samen te vatten?
Voor het samenvatten gebruik je een AI-chatbot die bestanden accepteert, zoals Claude van Anthropic, ChatGPT van OpenAI of Gemini van Google. Claude leest volgens Anthropic onder meer PDF, DOCX, CSV en TXT, met bestanden tot 30 MB en maximaal 20 bestanden per chat.
Voor het analyseren en samenvatten van langere documenten, zoals jaarverslagen en whitepapers, gebruik ik zelf Claude. In mijn werk verliest Claude bij lange documenten minder context dan ChatGPT. Gemini gebruik ik binnen Google Workspace, voor het samenvatten van e-mails en spreadsheets.
Copilot in Word is een alternatief voor wie in Microsoft 365 werkt. Copilot in Word zit volgens Microsoft in de betaalde abonnementen Personal, Family en Premium, met AI-credits, en niet in de gratis Copilot-app.
Hoe stuur je de lengte en focus van een AI-samenvatting?
De lengte en focus van een AI-samenvatting stuur je met drie gegevens in je opdracht: het maximale aantal woorden, de lezer en de vraag die de samenvatting beantwoordt. Een directeur die een beslissing neemt, zoekt andere informatie dan een collega die een dossier overneemt.
Een opdracht die alle drie combineert, ziet er zo uit:
Vat het bijgevoegde adviesrapport samen in maximaal 150 woorden voor de directie. Richt je op de drie aanbevelingen en op het risico dat het rapport noemt bij niets doen. Zet besluiten en open vragen in twee aparte lijsten.
Wie lengte, lezer en focusvraag weglaat, slaat de bouwstenen van prompting over. Zonder die gegevens valt een taalmodel terug op een gemiddelde samenvatting die op elk document past.
Hoe controleer je een AI-samenvatting?
Een AI-samenvatting controleer je door elke concrete bewering terug te zoeken in de bron: cijfers, namen, datums en conclusies. Begin bij de punten waarop een beslissing rust, want daar kost een fout het meest.
In de periode dat ik ChatGPT intensief gebruikte, kwam ik samenvattingen tegen die plausibel klonken maar inhoudelijk afweken van het document. Zo’n afwijking is een vorm van AI-hallucinatie: het model vult aan wat waarschijnlijk klinkt in plaats van wat er staat.
Een praktische controle is de bronvraag: laat het model bij elk punt de pagina of paragraaf noemen waarop het steunt, en lees die passage zelf. Een punt zonder aanwijsbare passage haal je uit de samenvatting. Uit mijn jaren bij grootbanken neem ik het vier-ogen-principe mee naar AI-werk: niets gaat de deur uit zonder tweede controle, ook een samenvatting niet.
Welke documenten mag je met AI samenvatten?
Geschikt om met AI samen te vatten zijn documenten zonder vertrouwelijke informatie of persoonsgegevens, in een tool die je organisatie heeft goedgekeurd. Contracten, klantdossiers en personeelsstukken horen niet in een persoonlijk account van een gratis chatbot.
Je accounttype bepaalt wat er met de tekst gebeurt. Bij ChatGPT zet je in de gegevensinstellingen “Improve the model for everyone” uit om training op nieuwe gesprekken te voorkomen. Op inhoud uit ChatGPT Business en Enterprise traint OpenAI standaard niet.
Anthropic gebruikt chats van Claude Free, Pro en Max alleen voor training wanneer de gebruiker daarvoor kiest. Persoonsgegevens in een AI-tool verwerken zonder grondslag en afspraken met de verwerker is in strijd met de AVG. Daarvoor is minimaal een zakelijk account met een verwerkersovereenkomst nodig.
Wat vat AI slecht samen?
AI vat drie soorten documenten slecht samen: documenten met tekst in afbeeldingen, documenten vol tabellen en documenten die langer zijn dan het contextvenster van het model. Bij alle drie valt informatie weg zonder dat de samenvatting dat laat zien.
ChatGPT haalt volgens OpenAI bij een upload alleen de digitale tekst uit een PDF en laat afbeeldingen weg, behalve bij ChatGPT Enterprise. Een gescand contract of een tabel die als plaatje in een PDF staat, komt dan niet in de samenvatting terecht.
Vraag bij tabellen om de getallen met rij- en kolomlabel, zodat je elk bedrag snel terugvindt. Splits documenten die te lang zijn in hoofdstukken en vat elk deel apart samen. Claude meldt volgens Anthropic wanneer een prompt het beschikbare contextvenster overschrijdt.
Kun je een PDF samenvatten met AI?
Ja, een PDF samenvatten met AI gaat in Claude, ChatGPT en Gemini door het bestand te uploaden en een samenvatting met lengte en lezer te vragen. ChatGPT accepteert volgens OpenAI documenten tot 512 MB en 2 miljoen tokens per bestand. Controleer vooraf of de PDF doorzoekbare tekst bevat.
Kun je een vergadering samenvatten met AI?
Ja, een vergadering samenvatten met AI gaat via een transcriptie van de opname, die je daarna laat omzetten naar besluiten en actiepunten. Bij notuleren met AI komen daar eisen bij, zoals deelnemers vooraf laten weten dat je opneemt.
Waar leer je samenvatten met AI zonder fouten over te nemen?
Samenvatten met AI zonder fouten over te nemen leer je in de cursus Claude van LearnLLM. Je analyseert rapporten, contracten en beleidsstukken, spoort hallucinaties op en houdt een verificatielog bij, met een praktijkopdracht op je eigen werk per module.
